Podczas konferencji "WŁĄCZAMY W KULTURĘ Neuroróżnorodność w edukacji muzealnej" miałam przyjemność zaprezentować nowe stanowisko dotyczące szkoleń kadr kultury. Zapraszam do artykułu, który ukaże się w najnowszym roczniku Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie.
A w artykule przeczytacie o neuroróżnorodności, której nie trzeba szukać na zewnątrz organizacji - ona jest już w środku i właśnie od tego warto rozpocząć w procesie przygotowywania się na odbiorców.
Neuroróżnorodność w instytucjach kultury nie dotyczy wyłącznie odwiedzających, lecz obejmuje całą strukturę organizacyjną – od pracowników projektujących wystawy i programy edukacyjne, przez kadrę zarządzającą, po artystów, których dzieła są prezentowane. W dyskusji o neuroróżnorodności w obszarze kultury uwaga niemal automatycznie kieruje się ku odbiorcom — osobom odwiedzającym wystawy, uczestniczącym w wydarzeniach czy korzystającym z oferty edukacyjnej.
Takie ujęcie jest jednak niepełne — pomija bowiem fakt, że neuroróżnorodność nie znajduje się wyłącznie na zewnątrz instytucji, lecz jest obecna również wśród osób, które ją współtworzą. W konsekwencji potencjał kadr kultury pozostaje nie w pełni rozpoznany i wykorzystany, a ich możliwości — zamiast się rozwijać — często ulegają zawężeniu. Wynika to w dużej mierze z utrwalonego przekonania, że neuroróżnorodność znajduje się po drugiej stronie kasy — tj. zaczyna się w momencie zakupu biletu, niezależnie od tego, czy odbywa się on online, czy w okienku, i dotyczy wyłącznie odbiorców wymagających dostosowań. Tymczasem neuroróżnorodność jest obecna także w zespołach kuratorskich, edukacyjnych i menedżerskich — w sposobie myślenia, projektowania, reagowania na bodźce i budowania narracji. Często pozostaje niewidoczna, nienazwana, a niekiedy maskowana lub tłumiona. A jednak — niezależnie od tego, czy zostaje dostrzeżona — nieustannie współtworzy instytucję od środka.
W kontekście rozwijania neuroróżnorodnej dostępności szczególnego znaczenia nabiera pytanie: nie tylko czego uczymy kadry kultury, ale przede wszystkim kto tę wiedzę przekazuje. Coraz wyraźniej w literaturze i praktyce pojawia się potrzeba włączania w procesy edukacyjne osób określanych jako Eksperci przez Doświadczenie. Pojęcie to odnosi się do osób, które — obok wiedzy teoretycznej — posiadają pogłębione, osobiste doświadczenie określonych zjawisk, w tym kryzysów psychicznych czy funkcjonowania w odmienny sposób poznawczy. Ich wiedza jest wiedzą „z wnętrza doświadczenia” — opartą na przeżyciu, refleksji i zdolności przekładania tego doświadczenia na zrozumienie innych. Włączenie Ekspertów przez Doświadczenie do procesów szkoleniowych oznacza jakościową zmianę w sposobie przekazywania wiedzy. Tradycyjny model edukacji, oparty wyłącznie na eksperckości akademickiej, zostaje uzupełniony o perspektywę lived experience — doświadczenia przeżytego.
W związku z powyższym szkolenia kadr kultury w zakresie neuroróżnorodności nie powinny opierać się wyłącznie na przekazywaniu wiedzy o neuroróżnorodności, lecz także — a może przede wszystkim — na spotkaniu z doświadczeniem. Eksperci przez Doświadczenie wprowadzają do procesu edukacyjnego element, którego nie da się zastąpić żadnym podręcznikiem ani procedurą: autentyczność, kontekst i możliwość zrozumienia tego, co często pozostaje niewidoczne. W praktyce oznacza to potrzebę systemowego włączania takich osób w projektowanie i prowadzenie szkoleń, warsztatów oraz procesów rozwojowych w instytucjach kultury. Nie jako dodatku czy uzupełnienia, lecz jako równorzędnych ekspertów, współtworzących wiedzę i sposób jej przekazywania. Dopiero w takim modelu możliwe staje się przejście od wiedzy deklaratywnej do rzeczywistego zrozumienia — a tym samym budowanie organizacji, które nie tylko mówią o neuroróżnorodności, ale potrafią ją rozumieć i włączać w swoją codzienną praktykę.
Link do artykułu:
_Logo%20color%20full.svg)
